Cách dùng máy nhắc chữ trên điện thoại: từ kịch bản đến cảnh quay đầu tiên

Cách dùng máy nhắc chữ trên điện thoại gói gọn trong sáu bước: viết kịch bản thành những dòng ngắn, chọn chế độ cuộn, chỉnh tốc độ và cỡ chữ, đặt điện thoại đúng tầm mắt, tập dượt một lượt rồi mới bấm quay. Điều quan trọng nhất là chữ phải chạy ngay dưới ống kính, để khi đọc kịch bản mắt bạn vẫn hướng về camera. Làm theo hướng dẫn dưới đây, bạn có thể quay được cảnh đầu tiên ngay hôm nay mà không cần thêm thiết bị nào.

Máy nhắc chữ là gì và vì sao chữ phải nằm sát ống kính?

Máy nhắc chữ (teleprompter) là thiết bị giúp người dẫn chương trình đọc lời thoại mà vẫn nhìn thẳng vào camera. Ở trường quay, người ta đặt một tấm kính nghiêng trước ống kính và chiếu chữ lên đó, nên chữ và ống kính nằm trên cùng một đường nhìn.

Trên điện thoại thì khác. Nếu bạn mở kịch bản ở giữa màn hình, mắt bạn sẽ nhìn thấp hơn ống kính khá nhiều, và người xem thấy một người đang cúi xuống đọc gì đó. Vì vậy ứng dụng nhắc chữ cho quay selfie phải cho chữ chạy ngay dưới camera trước, ở mép trên cùng của màn hình. Chữ càng gần ống kính, ánh mắt càng ít bị lệch.

Cameratel được làm đúng theo nguyên tắc này. Ứng dụng có hai chế độ VIDEO và NHẮC CHỮ; ở chế độ NHẮC CHỮ, kịch bản cuộn ngay dưới camera trước. Bạn chỉ cần một chiếc điện thoại, không cần máy thứ hai hay khung kính cồng kềnh.

Bước 1: Viết kịch bản dành cho máy nhắc chữ

Kịch bản cho máy nhắc chữ phải là văn nói, không phải văn viết. Câu viết theo kiểu báo cáo khi đọc to lên nghe rất cứng, còn câu quá dài sẽ khiến bạn hụt hơi và ngắt sai chỗ.

• Mỗi dòng một hơi: một dòng không nên dài hơn lượng chữ bạn nói được trong một hơi thở. Câu có từ hai dấu phẩy trở lên thì tách làm đôi.
• Viết như đang nói chuyện: dùng "mình", "bạn", "nhé", "nha" nếu đó là cách bạn nói hằng ngày. Đừng cố viết cho thật trang trọng.
• Đánh dấu chỗ nghỉ: chèn [pause] trước câu quan trọng hoặc chỗ chuyển ý để nhắc mình dừng lấy hơi.
• Chia phần: dòng bắt đầu bằng # sẽ trở thành tiêu đề phần. Chia kịch bản dài thành mở đầu, nội dung, kết để dễ quay lại từng đoạn.

Một kịch bản ngắn sẽ trông như thế này:

# Mở đầu
Chào cả nhà, mình là Linh.
Hôm nay mình chia sẻ ba thói quen
giúp buổi sáng bớt vội hơn hẳn.
[pause]
# Thói quen 1
Thứ nhất, chuẩn bị quần áo từ tối hôm trước.
Sáng ra chỉ việc mặc và đi.
[pause]
# Thói quen 2
Thứ hai, treo chìa khóa xe ở một móc cố định cạnh cửa.
Không còn cảnh lục tung cả nhà lúc sắp trễ giờ.
# Kết
Tối nay bạn thử một thói quen thôi nhé.

Bước 2: Chọn chế độ cuộn phù hợp

Lựa chọn quan trọng nhất khi dùng ứng dụng nhắc chữ là cách chữ di chuyển. Cameratel có bốn chế độ cuộn:

Nếu mới bắt đầu, hãy thử chế độ Theo giọng nói trước. Bạn có thể dừng lại, bỏ qua một dòng hay nói thêm vài câu ngoài kịch bản, chữ vẫn chờ rồi bắt kịp bạn, nên không còn cảm giác bị tốc độ cố định "rượt đuổi". Cách hoạt động và mẹo dùng được giải thích kỹ trong bài máy nhắc chữ chạy theo giọng nói.

Bước 3: Chỉnh tốc độ, cỡ chữ và độ rộng khung chữ

Nếu dùng chế độ Tự động, hãy chỉnh tốc độ trước. Chữ chạy quá nhanh khiến bạn nói vội để đuổi theo; quá chậm thì bạn phải kéo dài giọng để chờ chữ. Cách an toàn là đặt chậm hơn tốc độ nói bình thường một chút rồi tăng dần. Tốc độ phù hợp cho từng loại video có trong bài tốc độ nói và tốc độ nhắc chữ.

Cỡ chữ và độ rộng ảnh hưởng trực tiếp đến ánh mắt:

• Cỡ chữ: chọn cỡ nhỏ nhất mà bạn vẫn đọc thoải mái ở khoảng cách đặt máy, không phải nheo mắt. Chữ quá to thì mỗi dòng chỉ được vài từ và dòng thay đổi liên tục.
• Độ rộng: khung chữ càng hẹp, mắt càng ít đảo ngang. Đừng để chữ tràn hết chiều ngang màn hình.
• Giãn dòng và vạch đọc: giãn dòng rộng hơn một chút và bật Vạch đọc để không bị lạc dòng.
• Làm mờ từ đã đọc: khi đọc bằng chế độ Theo giọng nói, bật tùy chọn này để những từ đã nói mờ đi, nhìn là biết mình đang ở đâu.

Bước 4: Khoảng cách, độ cao và khung hình

Đặt điện thoại lên tripod hoặc giá đỡ, chỉnh sao cho ống kính ngang tầm mắt. Nếu ống kính thấp hơn mắt, người xem sẽ thấy cằm và có cảm giác bạn đang nhìn xuống họ.

Khoảng cách nên bắt đầu từ chừng một sải tay. Đặt quá gần thì camera trước góc rộng làm mặt to và méo; quá xa thì phải tăng cỡ chữ, mỗi dòng lại chứa ít chữ hơn. Với video dọc, chừa khoảng hai, ba ngón tay phía trên đầu và để mắt nằm gần đường một phần ba phía trên khung hình.

Khi quay video ngang 16:9 cho YouTube, bạn chỉ cần xoay ngang điện thoại. Lúc này khung chữ vẫn nằm ở phía gần ống kính, nên hãy căn vị trí khuôn mặt theo cạnh có camera. Bật Lưới trên màn hình sẽ giúp bạn chỉnh thăng bằng và tầm mắt dễ hơn nhiều.

Bước 5: Tập dượt một lượt trước khi quay

Đừng vội bấm quay. Hãy đọc hết kịch bản một lượt mà không ghi hình: trong Cameratel, bạn chỉ cần bấm nút phát (▶) trên khung nhắc chữ thay vì nút quay, chữ sẽ chạy mà không ghi lại gì. Khi tập dượt, bạn chỉ cần kiểm tra ba điều:

1. Có từ nào đọc bị vấp không: nếu có, thay bằng từ dễ nói hơn.
2. Có dòng nào làm bạn hụt hơi không: tách dòng hoặc chèn thêm [pause].
3. Tốc độ đã thoải mái chưa: nếu dùng chế độ Tự động, chỉnh lại ngay lúc này.

Bước 6: Quay và xem báo cáo cảnh quay

Bật đếm ngược để có vài giây ổn định tư thế trước khi quay. Bật "Bắt đầu cuộn khi quay" để chữ chạy cùng lúc với nút quay, và "Dừng quay khi hết kịch bản" để máy tự dừng ở dòng cuối. Khi điện thoại đặt xa, bạn có thể bắt đầu và dừng quay bằng nút âm lượng hoặc remote Bluetooth.

Lỡ vấp giữa chừng cũng không cần quay lại từ đầu. Bạn tạm dừng rồi quay tiếp, video vẫn là một tệp liền mạch.

Quay xong, hãy mở báo cáo cảnh quay:

Các con số này để so với chính bạn ở cảnh trước. Nhịp nói tăng hẳn lên thường là dấu hiệu bạn đang căng thẳng; cảnh sau hãy chèn thêm một, hai chỗ [pause].

5 lỗi người mới hay mắc

1. Viết kịch bản như viết bài. Dán nguyên bài viết Facebook vào máy nhắc chữ thì đọc lên sẽ lộ ngay. Hãy đọc to và sửa lại cho giống văn nói.
2. Để khung chữ rộng hết màn hình. Mắt sẽ đảo ngang rất rõ. Hãy thu hẹp khung chữ.
3. Để tốc độ cố định "kéo" mình đi. Nếu thấy mình nói vội hoặc kéo dài giọng, hãy chuyển sang Theo giọng nói hoặc Khi đang nói.
4. Nhìn mặt mình trên màn hình thay vì ống kính. Tập thói quen đọc dòng trên cùng, dòng gần ống kính nhất. Các bài tập cụ thể có trong bài đọc kịch bản mà không bị lộ.
5. Muốn quay một lần là xong. Quay theo từng phần và tận dụng tạm dừng sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Vài lần đầu thấy gượng là chuyện bình thường. Quay cùng một kịch bản ba lần rồi so báo cáo, bạn sẽ thấy mình tiến bộ rõ. Toàn bộ giao diện và tùy chỉnh có trong trang camera nhắc chữ.